Xin phép xây dựng: Những hạng mục nào cần và không cần theo quy định 2026?

1. Giấy phép xây dựng là gì và tại sao cần phải xin?

Giấy phép xây dựng là văn bản pháp lý do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho chủ đầu tư để được phép xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo, di dời công trình hoặc nhà ở theo quy định của pháp luật. Việc xin giấy phép xây dựng là yêu cầu bắt buộc nhằm đảm bảo công trình đáp ứng các tiêu chuẩn về an toàn kết cấu, quy hoạch kiến trúc, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường và hạ tầng kỹ thuật. Điều này giúp quản lý trật tự xây dựng đô thị, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan, đồng thời giảm thiểu tranh chấp và rủi ro trong quá trình thi công. Xây dựng Phú Thành luôn khuyến nghị khách hàng tuân thủ nghiêm ngặt quy định này.

2. Những trường hợp nào bắt buộc phải xin giấy phép xây dựng?

Theo Luật Xây dựng hiện hành và các Nghị định hướng dẫn, phần lớn các công trình xây dựng mới hoặc thay đổi lớn về kết cấu, công năng đều yêu cầu có giấy phép. Cụ thể, các trường hợp sau đây bắt buộc phải xin giấy phép xây dựng trước khi khởi công:

- Xây dựng mới nhà ở riêng lẻ: Bất kể là nhà phố, biệt thự hay nhà ở tại các khu đô thị, nông thôn đã có quy hoạch, việc xây dựng mới đều cần giấy phép.

- Công trình công cộng và công trình có quy mô lớn: Các dự án như trường học, bệnh viện, nhà xưởng, khu dân cư, công trình văn hóa, thể thao và các công trình hạ tầng kỹ thuật đều thuộc diện phải xin phép.

- Sửa chữa, cải tạo làm thay đổi kết cấu chịu lực chính: Khi công việc sửa chữa can thiệp vào cột, dầm, móng hoặc tường chịu lực, hay làm thay đổi quy mô, chiều cao, mật độ xây dựng ban đầu, chủ đầu tư phải xin giấy phép.

- Di dời công trình: Việc di dời một công trình từ vị trí này sang vị trí khác cũng thuộc diện phải có giấy phép xây dựng.

Tại các công trình do Xây dựng Phú Thành thi công, đội ngũ kỹ sư luôn tiến hành khảo sát và tư vấn pháp lý kỹ lưỡng ngay từ đầu để chủ đầu tư nắm rõ các yêu cầu này.

3. Các công trình, hạng mục được miễn giấy phép xây dựng gồm những gì?

Không phải mọi hoạt động xây dựng đều yêu cầu giấy phép. Pháp luật cũng quy định rõ các trường hợp được miễn giấy phép để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Cụ thể, các hạng mục sau đây không cần phải xin giấy phép xây dựng:

- Công trình thuộc bí mật nhà nước, công trình khẩn cấp: Những dự án này cần triển khai nhanh chóng vì tính chất đặc thù hoặc tình huống cấp bách.

- Công trình tạm phục vụ thi công: Nhà tạm, kho bãi tạm phục vụ cho chính công trình chính đang xây dựng.

- Công trình sửa chữa, cải tạo không làm thay đổi kết cấu chịu lực, kiến trúc: Các hoạt động như sơn lại tường, lát nền, thay mái ngói cũ, sửa chữa hệ thống điện nước bên trong không ảnh hưởng đến chịu lực, công năng hoặc môi trường sẽ được miễn giấy phép.

- Công trình quảng cáo loại nhỏ: Những biển quảng cáo không thuộc đối tượng phải xin giấy phép theo quy định về quảng cáo.

- Công trình hạ tầng kỹ thuật ở nông thôn: Các công trình như đường giao thông nông thôn, kênh mương, công trình phục vụ sản xuất nông nghiệp không nằm trong khu vực có quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị đã được phê duyệt.

- Nhà ở riêng lẻ ở nông thôn: Đây là trường hợp đặc biệt được miễn giấy phép nếu công trình nằm ở khu vực không có quy hoạch đô thị, quy hoạch xây dựng khu chức năng hoặc quy hoạch chi tiết xây dựng điểm dân cư nông thôn đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt. Tuy nhiên, chủ nhà vẫn phải thông báo cho UBND cấp xã trước khi xây dựng.

4. Thủ tục và hồ sơ xin giấy phép xây dựng mới nhất 2026 có gì đặc biệt?

Thủ tục xin giấy phép xây dựng có thể phức tạp tùy thuộc vào loại công trình và địa điểm. Tuy nhiên, quy trình chung thường bao gồm các bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ

Chủ đầu tư cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ theo quy định. Một bộ hồ sơ cơ bản thường bao gồm:

• Đơn đề nghị cấp giấy phép xây dựng (theo mẫu).
• Bản sao giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật.
• 02 bộ bản vẽ thiết kế xây dựng (có đóng dấu của đơn vị thiết kế). Bản vẽ này phải thể hiện đầy đủ các hạng mục từ mặt bằng tổng thể, mặt bằng các tầng, mặt cắt, mặt đứng, đến chi tiết kết cấu móng, khung, hệ thống kỹ thuật.
• Giấy tờ liên quan đến thẩm duyệt thiết kế về phòng cháy, chữa cháy (nếu có yêu cầu).
• Báo cáo kết quả thẩm định thiết kế (đối với công trình yêu cầu thẩm định).

Bước 2: Nộp hồ sơ

Hồ sơ được nộp tại Bộ phận một cửa của UBND cấp huyện (đối với nhà ở riêng lẻ, công trình cấp IV) hoặc Sở Xây dựng (đối với công trình cấp III trở lên, công trình phức tạp). Hiện nay, nhiều địa phương đã triển khai nộp hồ sơ trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia, giúp tiết kiệm thời gian và công sức.

Bước 3: Thẩm định hồ sơ và cấp giấy phép

Cơ quan có thẩm quyền sẽ tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra tính hợp lệ và đầy đủ. Nếu hồ sơ chưa đạt yêu cầu, họ sẽ có văn bản hướng dẫn bổ sung. Sau khi hồ sơ hợp lệ, cơ quan sẽ tiến hành thẩm định thiết kế và các điều kiện cấp phép. Thời gian cấp phép thường là 15-20 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Chi phí xin giấy phép: Mức phí thẩm định hồ sơ và cấp giấy phép xây dựng được quy định bởi từng địa phương, dao động từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng tùy thuộc vào quy mô và loại hình công trình.

Xây dựng Phú Thành cung cấp dịch vụ trọn gói từ thiết kế đến thi công, bao gồm cả hỗ trợ pháp lý và xin cấp phép xây dựng. Đội ngũ Phú Thành sẽ thay mặt chủ nhà hoàn thiện thủ tục nhanh chóng, đảm bảo đúng quy định và tránh phát sinh chi phí không cần thiết.

5. Nếu xây dựng không phép hoặc sai phép sẽ bị xử phạt như thế nào?

Việc xây dựng không có giấy phép hoặc xây dựng sai với nội dung giấy phép đã được cấp là hành vi vi phạm pháp luật và sẽ phải đối mặt với các mức xử phạt nghiêm khắc. Các hình thức xử phạt có thể bao gồm:

- Phạt tiền hành chính: Mức phạt tiền sẽ tùy thuộc vào quy mô, loại hình công trình và mức độ vi phạm. Ví dụ, xây dựng nhà ở riêng lẻ ở đô thị không phép có thể bị phạt từ hàng chục đến hàng trăm triệu đồng. Các công trình công cộng, công trình có vốn đầu tư lớn sẽ có mức phạt cao hơn rất nhiều.

- Buộc tháo dỡ công trình, bộ phận công trình vi phạm: Đây là biện pháp khắc phục hậu quả nghiêm trọng nhất. Nếu công trình xây dựng không phép hoặc sai phép gây ảnh hưởng đến quy hoạch, an toàn công trình lân cận hoặc lợi ích công cộng, cơ quan nhà nước có thể yêu cầu chủ đầu tư tháo dỡ toàn bộ hoặc một phần công trình.

- Buộc dừng thi công: Cơ quan chức năng có quyền ra quyết định đình chỉ thi công ngay lập tức để ngăn chặn hành vi vi phạm tiếp diễn.

- Không được hoàn công: Công trình xây dựng không phép sẽ không thể thực hiện thủ tục hoàn công, dẫn đến việc không được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và các tài sản khác gắn liền với đất. Điều này gây khó khăn rất lớn trong việc mua bán, chuyển nhượng hoặc thế chấp tài sản sau này.

Bảng 1: Mức phạt vi phạm hành chính trong xây dựng (Tham khảo 2026)

 

Lưu ý: Các mức phạt trên chỉ mang tính tham khảo và có thể thay đổi theo quy định pháp luật tại từng thời điểm và địa phương cụ thể.

Xây dựng Phú Thành luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ pháp luật xây dựng. Khi phát hiện các dấu hiệu vi phạm tại công trình, đội ngũ Phú Thành sẽ ngay lập tức thông báo và tư vấn chủ nhà các biện pháp khắc phục phù hợp để tránh những hậu quả đáng tiếc.

6. Kinh nghiệm xin giấy phép xây dựng nhanh chóng từ Xây dựng Phú Thành

Để quá trình xin giấy phép xây dựng diễn ra thuận lợi, nhanh chóng và ít tốn kém nhất, Xây dựng Phú Thành đúc kết một số kinh nghiệm quý báu dành cho chủ đầu tư:

- Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và chính xác ngay từ đầu: Đây là yếu tố then chốt giúp rút ngắn thời gian. Một bộ hồ sơ thiếu sót hoặc thông tin không nhất quán sẽ dẫn đến việc phải bổ sung, chỉnh sửa nhiều lần. Đội ngũ kiến trúc sư và kỹ sư của Phú Thành có thể hỗ trợ quý vị lập hồ sơ thiết kế đạt chuẩn, đúng quy cách.

- Tìm hiểu kỹ quy hoạch địa phương: Trước khi bắt đầu thiết kế, hãy kiểm tra thông tin quy hoạch tại khu vực dự kiến xây dựng. Điều này giúp đảm bảo thiết kế phù hợp với lộ giới, chỉ giới xây dựng, mật độ xây dựng, chiều cao tầng và các quy định khác của địa phương. Việc thiết kế sai quy hoạch sẽ khiến hồ sơ bị trả lại và mất thời gian điều chỉnh.

- Tham khảo ý kiến đơn vị tư vấn chuyên nghiệp: Nếu không có kinh nghiệm về thủ tục hành chính, việc tìm đến các công ty xây dựng uy tín như Xây dựng Phú Thành để được tư vấn và hỗ trợ trọn gói sẽ giúp tiết kiệm đáng kể thời gian, công sức và chi phí phát sinh không đáng có. Đội ngũ Phú Thành có mối quan hệ tốt với các cơ quan chức năng và nắm rõ quy trình làm việc.

- Kiên nhẫn và chủ động theo dõi: Sau khi nộp hồ sơ, chủ đầu tư hoặc đơn vị đại diện cần chủ động liên hệ với cơ quan cấp phép để nắm bắt tình trạng hồ sơ, kịp thời giải đáp thắc mắc hoặc bổ sung giấy tờ nếu được yêu cầu.

- Đề phòng các chi phí phát sinh không chính thức: Mặc dù chi phí xin phép đã được quy định rõ, nhưng trong một số trường hợp, có thể phát sinh các chi phí không chính thức nếu quy trình không được theo dõi chặt chẽ. Lựa chọn một đơn vị minh bạch như Phú Thành sẽ giúp quý vị tránh được những rủi ro này.

Xây dựng Phú Thành tự hào là đối tác tin cậy, không chỉ mang đến những công trình chất lượng mà còn đồng hành cùng chủ đầu tư trong mọi thủ tục pháp lý. Chúng tôi cam kết quy trình làm việc rõ ràng, minh bạch, giúp quý vị an tâm khởi công và hoàn thiện ngôi nhà mơ ước.

Liên hệ Xây dựng Phú Thành qua hotline: 0933.99.68.77 (Zalo) ngay hôm nay để nhận tư vấn miễn phí về giấy phép xây dựng và giải pháp thi công trọn gói, tối ưu nhất cho công trình của bạn!